به گزارش رکنا، روز جهانی آرشیو (International Archives Day) هر سال در ۹ ژوئن برگزار میشود و فرصتی است برای معرفی نقش حیاتی آرشیوها در حفظ حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و شفافیت سازمانی جوامع.
چرا ۹ ژوئن؟
این روز به مناسبت تأسیس شورای بینالمللی آرشیو (ICA) در ۹ ژوئن ۱۹۴۸، تحت حمایت یونسکو نامگذاری شده است. ایده برگزاری روز جهانی آرشیو در سال ۲۰۰۷ مطرح شد و از سال ۲۰۰۸ بهطور رسمی در بسیاری از کشورها گرامی داشته میشود.
آرشیو چیست؟
آرشیو مجموعهای از اسناد و مدارکی است که به دلیل ارزش تاریخی، حقوقی، اداری، فرهنگی یا پژوهشی نگهداری میشوند. این اسناد میتوانند شامل موارد زیر باشند:
اسناد دولتی و اداری
نامهها و مکاتبات تاریخی
عکسها و فیلمها
نقشهها و طرحهای فنی
روزنامهها و نشریات
فایلهای دیجیتال و دادههای الکترونیکی
اهمیت آرشیوها
آرشیوها فقط انبار اسناد قدیمی نیستند؛ آنها نقشهای مهمی در جامعه ایفا میکنند:
حفظ هویت و حافظه تاریخی
آرشیوها به ما کمک میکنند گذشته را بشناسیم و تاریخ را بر اساس اسناد معتبر روایت کنیم.
پشتیبانی از حقوق شهروندی
بسیاری از اسناد آرشیوی برای اثبات مالکیت، هویت، سوابق شغلی یا حقوق قانونی افراد ضروری هستند.
شفافیت و پاسخگویی
دسترسی به اسناد دولتی و سازمانی میتواند به افزایش شفافیت و نظارت عمومی کمک کند.
پژوهش و آموزش
مورخان، پژوهشگران، روزنامهنگاران و دانشجویان برای تحقیقات خود به آرشیوها وابستهاند.
آرشیو در عصر دیجیتال
امروزه آرشیوها با چالشهای جدیدی روبهرو هستند:
نگهداری بلندمدت فایلهای دیجیتال
حفاظت از دادهها در برابر حملات سایبری
مدیریت حجم عظیم اطلاعات تولیدشده در فضای آنلاین
دیجیتالیسازی اسناد کاغذی برای دسترسی آسانتر
به همین دلیل، بسیاری از مراکز آرشیوی در سراسر جهان در حال توسعه سامانههای دیجیتال و هوش مصنوعی برای دستهبندی، جستجو و حفاظت از اسناد هستند.
روز جهانی آرشیو چگونه گرامی داشته میشود؟
در این روز، آرشیوهای ملی، دانشگاهها، کتابخانهها و مراکز اسناد برنامههایی مانند:
نمایشگاه اسناد تاریخی
کارگاههای آموزشی
تورهای بازدید عمومی از مخازن آرشیوی
نشستهای تخصصی درباره حفاظت از اسناد
معرفی پروژههای دیجیتالسازی
را برگزار میکنند.
در ایران نیز سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و مراکز اسناد مختلف به مناسبت این روز برنامههای فرهنگی و علمی متعددی برگزار میکنند.
در یک جمله، روز جهانی آرشیو یادآور این حقیقت است که «بدون اسناد، تاریخ به خاطرهای مبهم تبدیل میشود و بدون آرشیو، حافظه جمعی جوامع از بین میرود.»