به گزارش ایرنا، جنگلهای هیرکانی که قدمتی چند صد میلیون ساله دارند، یکی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی جهان محسوب میشوند که در این زیستبوم کمنظیر، گونههای متنوع گیاهی و جانوری در کنار یکدیگر چرخهای پیچیده و حساس را شکل دادهاند که قارچ ترافل نیز بخشی از آن است.
ترافل نوعی قارچ زیرزمینی است که در همزیستی با ریشه برخی درختان جنگلی از جمله بلوط، ممرز و فندق رشد میکند و برخلاف بسیاری از گونههای خوراکی، در سطح زمین قابل مشاهده نیست و برای یافتن آن باید با شناخت دقیق زیستگاه یا استفاده از سگهای آموزشدیده اقدام کرد.
ارزش غذایی بالا، عطر و طعم منحصربهفرد و کاربرد گسترده در صنایع غذایی، دارویی و تولید فرآوردههای آرایشی و بهداشتی موجب شده ترافل در بازارهای جهانی از جایگاه ویژهای برخوردار باشد و در این میان، قیمت بالای این محصول نیز سبب شده برخی افراد برای کسب درآمد بیشتر به برداشت غیراصولی آن روی آورند.
کارشناسان منابع طبیعی معتقدند برداشت غیرمجاز ترافل تنها به خروج یک محصول از جنگل محدود نمیشود، بلکه در بسیاری موارد با کندوکاو گسترده خاک و آسیب به ریشه درختان همراه است که این اقدام ضمن برهم زدن ساختار خاک، ارتباط حیاتی میان قارچ و ریشه درختان را مختل کرده و در بلندمدت به کاهش توان اکولوژیک جنگل منجر میشود.
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی از فعالیت سودجویان در رویشگاههای ترافل در شرق گلستان، بهویژه مناطق جنگلی گالیکش، مینودشت، کلاله و بخشهایی از علیآبادکتول و گرگان منتشر شده و کشف مستمر محمولههای متعدد توسط یگان حفاظت منابع طبیعی نیز نشان میدهد تجارت غیرقانونی این محصول به یکی از چالشهای جدی مدیریت جنگلهای هیرکانی تبدیل شده است.
متخصصان محیطزیست بر این باورند که مقابله صرف با برداشت غیرمجاز، هرچند ضروری است، اما به تنهایی راهحل پایدار این معضل نخواهد بود و باید در کنار اقدامات حفاظتی، زمینه بهرهبرداری اصولی و اقتصادی از این محصول نیز فراهم شود.
یکی از راهکارهای مطرح در کشورهای پیشرو، توسعه باغهای اختصاصی و کشت کنترلشده ترافل در اراضی خارج از جنگل است که در این روش، نهالهای میزبان با اسپور قارچ ترافل تلقیح شده و در شرایط مدیریتشده کشت میشوند.
این شیوه علاوه بر کاهش فشار بر رویشگاههای طبیعی، میتواند به ایجاد اشتغال و تولید ثروت پایدار در مناطق روستایی کمک کند.
برخی پژوهشگران نیز بر ضرورت اجرای طرحهای آزمایشی تولید ترافل در گلخانهها و محیطهای کنترلشده تأکید دارند.
هرچند تولید تجاری این قارچ نیازمند دانش فنی، زمان و سرمایهگذاری است، اما تجربه کشورهای اروپایی نشان داده که میتوان با بهرهگیری از فناوریهای نوین، بخشی از نیاز بازار را بدون آسیب به منابع طبیعی تامین کرد.
آموزش جوامع محلی، توسعه مشاغل جایگزین، مشارکت روستاییان در حفاظت از جنگل، افزایش گشتهای حفاظتی، استفاده از فناوریهای پایش هوشمند و تشدید برخورد با شبکههای خرید و فروش غیرقانونی نیز از دیگر راهکارهایی است که کارشناسان برای حفاظت از این سرمایه طبیعی پیشنهاد میکنند.
در همین راستا، ریس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری کلاله گفت: نیروهای حفاظتی منابع طبیعی شهرستان با همکاری نیروی انتظامی موفق به کشف ۲۰۲ کیلوگرم قارچ ترافل شدند.
محمد برزین اظهار کرد: این محموله با هدف مقابله با برداشت و حمل غیرمجاز محصولات جنگلی و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی در جریان گشت و کنترل نیروهای حفاظتی و در پی اقدامات اطلاعاتی و میدانی شناسایی و ضبط شد.
وی با اشاره به ارزش و اهمیت حفظ ذخایر طبیعی منطقه، بیان کرد: قارچ ترافل از جمله محصولات ارزشمند جنگلی است که برداشت بیرویه و غیرمجاز آن میتواند آسیبهای جدی به اکوسیستم و پوشش گیاهی وارد کند از اینرو برخورد با متخلفان و حفاظت از عرصههای طبیعی با جدیت در دستور کار قرار دارد.
برزین از ارسال پرونده این محموله برای بررسی و رسیدگی قانونی به مراجع ذیصلاح خبر داد و گفت: همکاری نیروی انتظامی نقش مهمی در افزایش توان نظارتی و صیانت از منابع طبیعی شهرستان دارد.
گفته میشود دلالان، «قارچ تلافل» را با قیمت بالا از سودجویان خریده و در بازار داخل و خارج کشور چند برابر قیمت اولیه به فروش میرسانند.
از این قارچ در صنایع داروسازی، تولید روغنهای معطر، صنایع غذایی و رستورانها استفاده میشود و به سبب کمیاب بودن، متقاضیان برای خرید آن بهای گزافی پرداخت میکنند که قیمت بالای ترافل جوامع پیرامون این زیستگاهها را وادار به هجمه و دستاندازی به این ثروت الهی کرده است.