به گزارش خبرنگار ایرنا، صمد حمزهای دوشنبه شب در آیین گرامیداشت روز جهانی اقیانوسها در بندرعباس، اظهار کرد: شعار امسال روز جهانی اقیانوسها «بازاندیشی در رابطه انسان با اقیانوسها» است و این فرصت را فراهم میکند تا نقش حیاتی دریاها و اقیانوسها در تداوم حیات روی زمین بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: اقیانوسها و دریاها علاوه بر تامین بخش قابل توجهی از اکسیژن مورد نیاز زمین، در تنظیم اقلیم، تامین امنیت غذایی و حفظ تنوع زیستی نقشی بیبدیل دارند، اما امروزه با تهدیدهای متعددی از جمله آلودگیهای نفتی، پلاستیکی، اسیدی شدن آبها، گرمایش و کاهش اکسیژن مواجه هستند.
رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان با اشاره به حساسیت اکوسیستمهای دریایی منطقه گفت: خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان از مهمترین زیستبومهای دریایی کشور به شمار میروند و هرگونه آلودگی در این مناطق میتواند پیامدهای گسترده و بلندمدتی بر محیط زیست و منابع زیستی برجای بگذارد.
حمزهای با اشاره به پیامدهای احتمالی حملات اخیر به برخی زیرساختهای ساحلی و دریایی تصریح کرد: حمله به تأسیسات نفتی، پتروشیمی، شناورها، آبشیرینکنها و برخی صنایع ساحلی میتواند موجب ورود طیف متنوعی از آلایندهها به محیطهای دریایی شده باشد که برای تعیین ابعاد آن نیازمند پایش و ارزیابیهای تخصصی هستیم.
آلایندههای جنگی میتواند آثار بلندمدتی بر زنجیره غذایی و زیستگاههای دریایی داشته باشد
وی ادامه داد: نشت نفت خام و فرآوردههای نفتی، ترکیبات شیمیایی ناشی از صنایع پتروشیمی، فلزات سنگین حاصل از تخریب تأسیسات و غرق شدن شناورها، ذرات ناشی از آتشسوزیهای صنعتی و همچنین بقایای مواد و تجهیزات جنگی از جمله آلایندههایی هستند که احتمال ورود آنها به آبهای خلیج فارس و دریای عمان وجود دارد.
این پژوهشگر حوزه اقیانوسشناسی خاطرنشان کرد: بخشی از این آلایندهها در سطح آب باقی میمانند، بخشی در ستون آب پراکنده میشوند و برخی نیز در رسوبات بستر دریا تجمع پیدا میکنند؛ موضوعی که میتواند آثار بلندمدتی بر زنجیره غذایی و زیستگاههای دریایی داشته باشد.
حمزهای با تشریح ویژگیهای گردش آب در خلیج فارس گفت: به دلیل تبخیر بالا، آب خلیج فارس نسبت به دریای عمان شورتر است و همین اختلاف چگالی موجب شکلگیری جریانهای ورودی از شمال تنگه هرمز در سطح و جریان های خروجی آب شور از جنوب تنگه هم در عمق در منطقه میشود؛ فرآیندی که در انتقال و پراکندگی آلایندهها نقش تعیینکننده دارد.
وی افزود: بر اساس مطالعات اقیانوسشناسی، ماندگاری آب در ستون آب خلیج فارس حدود ۳ تا ۵ سال به طول میانجامد و همین موضوع سبب میشود آلایندههای وارد شده به این پهنه آبی برای مدت طولانی در منطقه باقی بمانند و آثار آنها به سرعت از بین نرود.
برای شناخت دقیق پیامدهای زیستمحیطی جنگ اخیر باید از ظرفیت پایشهای میدانی استفاده شود
رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان همچنین به نقش جریانهای چرخشی ( پیچک ها) و گردابههای دریایی در انتقال آلودگیها اشاره کرد و گفت: این پدیدهها همانند نوار نقاله طبیعی عمل کرده و میتوانند آلودگیها را به مناطق مختلف منتقل یا در برخی نقاط متمرکز کنند.
حمزهای با یادآوری تجربه جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ اظهار کرد: بررسی فجایع زیستمحیطی آن دوره نشان میدهد آلودگیهای ناشی از جنگ میتواند آثار ماندگاری بر اکوسیستمهای دریایی، جنگلهای حرا، سواحل و ذخایر آبزیان برجای بگذارد.
وی تاکید کرد: برای شناخت دقیق پیامدهای زیستمحیطی جنگ اخیر باید از ظرفیت مدلهای فیزیکی اقیانوسی، پایشهای میدانی و تجربیات بینالمللی استفاده شود تا بتوان میزان پراکندگی آلایندهها و مخاطرات احتمالی برای محیطهای دریایی را بهصورت علمی ارزیابی کرد.
رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان در پایان گفت: حفاظت از خلیج فارس و دریای عمان تنها یک ضرورت زیستمحیطی نیست، بلکه اقدامی راهبردی برای حفظ منابع طبیعی، امنیت غذایی و توسعه پایدار کشور به شمار میرود.