به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، قرن‌هاست که انسان در این اندیشه است که آیا حیوانات نیز احساساتی همچون شادی، اندوه یا همدلی را تجربه می‌کنند یا خیر. از یک سو، نمونه‌های بسیار زیادی از رفتارهای عاطفی حیوانات مانند تکان دادن دم سگ‌ها گرفته تا سوگواری فیل‌ها برای مردگان خود مشاهده شده است، اما از سوی دیگر اثبات علمی این پدیده همواره دشوار بوده است. اکنون، مجموعه رو به‌رشدی از تحقیقات، پرده از زندگی عاطفی حیوانات برمی‌دارد.

پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که بسیاری از گونه‌های جانوری، از جمله پستانداران و پرندگان، احساسات مثبت و به ویژه شادی را تجربه می‌کنند. دانشمندان روش‌های نوینی همچون اندازه‌گیری صداها، تحلیل حالت‌های صورت و بررسی انتخاب‌های رفتاری را برای سنجش عواطف در حیوانات ابداع کرده‌اند.

به عنوان مثال، موش‌ها هنگام بازی یا زمانی که منتظر دریافت پاداش هستند، صداهای فراصوتی کوتاهی از خود تولید می‌کنند که دانشمندان آن را نوعی خنده تعبیر می‌کنند. خوک‌ها نیز در حالت رضایت و خشنودی، صداهای مخصوص و متمایزی تولید می‌کنند. از سوی دیگر، کلاغ‌ها گاهی رفتارهای بازیگوشانه‌ای از خود بروز می‌دهند که هیچ نقشی در تامین غذا، ایمنی یا تولیدمثل آن‌ها ندارد.

یکی از چالش‌های اصلی در مطالعه احساسات حیوانات، پرهیز از انسان‌انگاری است؛ یعنی تمایل به نسبت دادن احساسات انسانی به موجودات غیرانسان. برای رفع این مشکل، دانشمندان از شاخص‌های عینی استفاده می‌کنند؛ از جمله اندازه‌گیری هورمون‌های استرس، بررسی فعالیت مغز و انجام آزمون‌های ترجیحی که در آن حیوان می‌تواند بین محیط‌ها یا فعالیت‌های گوناگون یکی را انتخاب کند.

علم عصب‌شناسی نیز بینش‌های تازه‌ای فراهم کرده است. مطالعات تصویربرداری از مغز در پستانداران نشان می‌دهد که مناطقی از مغز که در انسان با پاداش و لذت مرتبط هستند، مانند هسته آکومبنس و ناحیه تگمنتال شکمی، در حیوانات نیز هنگام تجربه‌های مثبت فعال می‌شوند. این یافته حاکی از آن است که سازوکار عصبی شادی، ریشه‌ای باستانی در تکامل دارد و در گونه‌های مختلف مشترک است.

درک احساسات حیوانات پیامدهای عملی نیز دارد. در کشاورزی، تشخیص نشانه‌های رضایت یا پریشانی در حیوانات می‌تواند استانداردهای رفاه جانوری را بهبود بخشد. در حوزه حفاظت از محیط زیست، پذیرش این نکته که حیوانات زندگی عاطفی دارند، ممکن است استدلال‌ها را برای حفاظت از زیستگاه‌ها و کاهش تعارض انسان و حیات وحش تقویت کند.

ملاحظات اخلاقی نیز در این پژوهش‌ها نقشی محوری دارد. اگر حیوانات بتوانند شادی را حس کنند، پس انسان در برابر آنان چه مسئولیتی دارد؟ بعضی از فیلسوفان اخلاق بر این باورند که به‌رسمیت شناختن احساسات حیوانات باید منجر به حمایت‌های قانونی قوی‌تر و رفتار دلسوزانه‌تر در صنایع گوناگون شود.

هرچند هنوز نکات ناشناخته بسیاری باقی مانده است، اما دانش نوظهور درباره عواطف حیوانات، ما را به درک عمیق‌تری از موجوداتی دعوت می‌کند که سیاره را با آنها به اشتراک گذاشته‌ایم. همان طور که یکی از محققان گفته است: «این که یک احساس در جانوری دیگر به شکلی متفاوت بروز می‌کند، دلیل نمی‌شود که آن احساس را نادیده بگیریم یا غیرواقعی بدانیم.»