به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، تداوم بحران اقتصادی در ترکیه، تغییرات بسیاری در عادات غذایی شهروندان این کشور به وجود آورده است. به نحوی که تا همین چند سال قبل، در برابر رستورانهای کوچک محل فروش غذای سادهای همچون «لاهماجون»، دهها نفر صف میبستند. چرا که از جوانان و دانشجویان گرفته تا کارگر و رهگذر و گردشگر، میخواست با خوردن دو سه قرص از این غذای پیتزا مانند لذیذ ترکیه، لذت ببرد. ولی حالا، ترکیه وارد دورانی شده که لاهماجون فروشیها نیز خلوت شدهاند و حتی غذاهای ارزان نیز، روی میزهای تجملی پریده و وارد لیگ غذاهای گرانقیمت شدهاند.
«لاهماجون» نام یکی از غذاهای لذیذ ترکیه است که آن شباهت نزدیکی به پیتزا دارد، اما نازکتر و بدون پنیر است. البته این غذا در اصل، خاستگاه عربی – مدیترانهای دارد و از کشورهای عربی نظیر لبنان وارد ترکیه شده و نام اصلی آن در زبان عربی، لحمه عجین است. یعنی هر چیزی که با گوشت چرخ کرده روی نان مالیده شده و به تنور فرستاده شود.
این ترکیب لذیذ با پیاز و فلفل و سس مخصوص، در کنار پیاز و جعفری لذتبخش است و معمولاً هر فرد بالغ، با یک قرص نان نازک لاهماجون سیر نمیشود و به عنوان خوراکی سرپایی، هر فرد بین 2 تا 4 لاهماجون میخرد. این غذا تا همین چند سال پیش، با گوشت چرخ کرده درجه 1 بره و پیاز و فلفل و قارچ و سیر تهیه میشد و خوراک روزانه رهگذران، دانشجویان و کارگران بود.
دادههای «شاخص لاهماجون» که قیمت لاهماجون را در ترکیه دنبال میکند و توسط موسسه تحقیقاتی «ریسرچ استانبول» رصد شده، نشان دهنده این است که قیمت این غذای ساده کارگری؛ در ماه مه گرانتر شده و میانگین قیمت لاهماجون در سراسر ترکیه با 1.85 درصد افزایش به 152.17 لیره رسیده که معادل 3 دلار و 25 سنت است.
این واقعیت که شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) در همین مدت 1.71 درصد افزایش یافته، نشان میدهد که افزایش قیمت لاهماجون از تورم فراتر رفته است.
طبق دادهها، قیمت لاهماجون در طول سال جاری میلادی روند صعودی ثابتی را دنبال کرده است. میانگین قیمت که در ژانویه 141.55 لیره بود، در ماه مه به 152 لیر رسید که تقریباً 7.5 درصد افزایش یافته است.
البته در کلانشهر بزرگ استانبول، تفاوت قیمت نیز امری طبیعی است و در بشیکتاش یک قرص ساده لاهماجون به قیمت 225 لیره فروخته میشود. ولی نکته عجیب اینجاست که حالا در استانهای دورافتاده در آناتولی نیز که قبلاً اغذیه آنها معمولاً 40 درصد ارزانتر از استانبول بود، حالا به قله تورم رسیدهاند و در شهر آدانا قیمت یک قرص لاهماجون به 322 لیره میرسد که نرخی بی سابقه و عجیب و غریب است.
ارزانترین لاهماجون را نیز باید در وان با 93 لیره خرید که البته حاوی گوشت چرخ کرده اندکی است و کیفیت پایینی دارد.
در ترکیه، رسانهها، نویسندگان اقتصادی و تحلیلگران رسانههای اجتماعی دریچه «تورم در زندگی روزمره» به این موضوع میپردازند و قیمت لاهماجون، در واقع یک شاخص غیررسمی در ادبیات اقتصادی است که هزینه زندگی را به عنوان یک عامل مهم ارزیابی میکند و آن را مصداقی از «تورم ملموس خیابانی» قلمداد میکند.
این موضوع از آن جهت اهمیت پیدا میکند که به طور معمول در سخنان رجب طیب اردوغان رئیس جمهور و مهمت شیمشک وزیر امور مالی و دارایی ترکیه، عملاً چیزی به نام بحران اقتصادی و تورم کمرشکن وجود ندارد و اردوغان در آخرین سخنرانی خود به این اشاره کرد که «قیمت برخی کالاها به خاطر آز و طمع فروشندگان بالا رفته و گروههای بازرسی تعزیرات با آنها برخورد خواهند کرد».
در همین حال گفته میشود که برکناری و تغییر مکرر روسای موسسه آمار ترکیه دقیقاً به این دلیل است که دولت اردوغان، خواستار نوعی از گزارش و روایت تورمی است که به مصداق اشاره نکند و در یک حالت کلی، برخی نرخها را بررسی کند.
به همین دلیل، تحلیلگران اقتصادی ترکیه معتقدند که تبدیل شدن رصد قیمت لاهماجون به شاخص مهمی به نام «شاخص لاهماجون» موضوع سادهای نیست و نباید آن را دست کم گرفت. چرا که نشان دهنده رقمی از تورم واقعی است که شهروندان ترکیه به طور ملموس، آن را احساس میکنند.
روزنامه دنیاگازته سی به عنوان یکی از روزنامههای اقتصادی چاپ آنکارا به این اشاره کرده که افزایش بی سابقه قیمت یک ماده غذایی ساده و محلی مانند لاهماجون به خودی خود، موضوع مهمی است که نشان میدهد نه تنها تصور شهروندان ترکیه، بلکه دیدگاه توریستهای خارجی از این کشور و ترویج روایت «کشورِ ارزان»، به تمامی پایان یافته و حالا قیمتها در ترکیه فقط برای بخشی از توریستهای ثروتمند و بخش قلیلی از طبقه مرفه، قابل تحمل است.
چنین چیزی به این معنی است که در اقتصاد ترکیه، دو اتفاق مهم روی داده که میتوان آنها را به این شکل دسته بندی کرد:
الف) کوچک شدن طبقه متوسط در ترکیه و افزایش بی سابقه هزینهها برای بخش غالب جامعه.
ب) زوال روایتِ توریستیِ «ترکیه، مقصد جذاب و ارزان».
باقلوا نه، سیمیت شاید
یکی دیگر از مواد غذایی مشهور ترکیه که در دو سال اخیر قیمت آن سر به فلک زده همان شیرینی مشهوری است که به نام «باقلاوا» یا باقلوا میشناسیم.
به طور معمول در ترکیه و در ساخت دو نوع مشهور این شیرینی پرطرفدار و چاقکننده، یا از مقادیر فراوانی از پسته و یا گردو استفاده میشود. با توجه به این که قیمت هر دو مغز در ترکیه به شکلی بی سابقه بالارفته و در عین حال دیگر ملزومات باقلوا یعنی شکر، روغن و آرد نیز گران شدهاند، حالا خرید این شیرینی برای بخش عظیمی از جمعیت 87 میلیون نفری ترکیه عملاً غیرممکن است.
کافیست به لیست زیر نگاهی بیاندازیم تا ببینیم چه اتفاق عجیبی در دنیای باقلوا در ترکیه روی داده است.
قیمت 1 جعبه 900 گرمی باقلوای مخصوص با مغز پسته 2 هزار و 450 لیره.
قیمت 1 جعبه 900 گرمی باقلوای مخصوص با مغز گردو 1 هزار و 650 لیره.
قیمت 1 کیلو پسته با پوست (پایینترین قیمت) 880 لیره.
قیمت 1 کیلو گردو با پوست (پایینترین قیمت) 220 لیره.
قیمت 1 کیلو شکر 40 لیره.
زمانی میتوانید اهمیت قیمتهای بالا را بهتر درک کنید که به یاد بیاوریم کف حقوق و دستمز ماهیانه میلیونها نفر از کارگران ترکیه تنها 28 هزار لیره است. این وضعیت کاری کرده که گروهی از قنادان خوشفکر ترکیه، دست به یک اقدام ابتکاری زده و «بُش باقلاوا» را ابداع کرده اند.
بُش به معنی خالی و تهی، نامی برای نوع جدیدی از باقلوا است که در آن، نه نشانه ای از پسته هست و نه گردو و صرفاً با شکر و شربت تولید شده و در واقع، دکوری از یک شیرینی قدیمی است که نوع بدون مغز آن ارزان و برای طبقات پایین جامعه قابل خریداری است.
در چنین شرایطی است که بخش قابل توجهی از شهروندان ترکیه، عادت فرهنگی - اجتماعی پیشین خود مبنی بر خوردن غذا در بیرون از خانه را ترک کرده و نهایتاً توان آن را دارند که اگر در بیرون از خانه حس گرسنگی به آنها دست داد، به خریدن و خوردن یک نان سیمیت کنجدی ساده اکتفا کنند که نوع ارزان و خیابانی آن با وزن 85 گرم، قیمتی معادل 20 لیره دارد.
انتهای پیام/