به گزارش ایرنا، امروزه سرطان نه تنها بهعنوان یک بحران پزشکی بلکه بهعنوان یکی از دغدغههای اصلی در لایههای مختلف جوامع شناخته میشود که به واسطه تغییرات در سبک زندگی، عوامل محیطی و پیچیدگیهای بیولوژیک، هر روز افراد بیشتری را به خود مشغول میکند.
با این حال، آنچه در هیاهوی آمارهای نگرانکننده کمتر مورد توجه قرار میگیرد، این واقعیت علمی است که بخش عمدهای از قدرتِ این بیماری، در «غفلت از پیشگیری» نهفته است.
تغییر پارادایم از «درمانمحوری» به «پیشگیریمحوری» و تبدیل غربالگریهای منظم به بخشی از فرهنگ عمومی، تنها راهکار خروج از این چرخه هشداردهنده است.
برای بررسی دقیقتر اینکه چگونه میتوان با هوشیاری در برابر علائم و اصلاح رفتارهای روزمره، از سد پیشرفت سرطان عبور کرد و به مدیریت سلامت خود پرداخت، خبرنگار ایرنا با « مهناز حدادیان، رئیس گروه آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زنجان» گفت و گو کرده است تا مسیرهای علمی و عملی ایمنسازی زندگی در برابر این بیماری را واکاوی کنیم.
ایرنا: بیماری سرطان در جهان چه وضعیتی دارد؟
بیماریهای غیرواگیر سالانه جان حدود ۳۸ میلیون نفر را در جهان میگیرند که از این تعداد، چهار میلیون نفر پیش از رسیدن به سن ۷۰ سالگی بر اثر سرطان جان خود را از دست میدهند.
با توجه به روند رو به رشد ابتلا به سرطان در جهان، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۵ میلیون مورد جدید سرطان و ۱۳ میلیون مورد مرگ ناشی از این بیماری در دنیا رخ دهد.
این تعداد در ایران ۱۵۵ هزار مورد جدید سرطان و ۱۰۲ هزار مرگ به علت سرطان در سال ۲۰۳۰ پیش بینی شده است.
ایرنا: وضعیت بروز سرطان در کشور و زنجان چگونه است؟
پس از بیماریهای قلب و عروق، سرطان دومین علت مرگ و میر در ایران اعلام شده است.
بر اساس گزارش موسسه تحقیقات ملی سلامت، متأسفانه سالانه تقریباً ۱۳۰ هزار نفر به سرطان مبتلا می شوند و حدود ۸۰ هزار نفر به دلیل سرطان فوت می کنند؛ به عبارت دیگر، به طور متوسط روزانه تقریباً ۲۰۰ نفر از هموطنان عزیز جان خود را به دلیل ابتلا به سرطان از دست می دهند.
در استان زنجان طبق آخرین آمار، سرطانها دومین علت مرگ و میر بر اثر بیماریها سرطان است، بر اساس آخرین آمار هم میزان بروز موارد جدید سرطان در استان زنجان ۱۳۳ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است که ۴۵ درصد مبتلایان را زنان و ۵۵ درصد را مردان تشکیل میدهند.
همچنین پنج سرطان شایع استان زنجان شامل سرطان پستان، معده، پوست، پروستات و روده بزرگ است.
ایرنا: آیا بیماری سرطان قابل درمان است؟
بر پایه گزارش سازمان جهانی بهداشت، حدود ۴۰ درصد از سرطانها قابل پیشگیری هستند، افزون بر این، در مواردی که پیشگیری کامل ممکن نیست، تشخیص زودهنگام از طریق خودمراقبتی، توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه بهموقع به پزشک میتواند شانس درمان مؤثر را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
از سوی دیگر، دستکم نیمی از سرطانها با درمان مناسب قابل علاج هستند و همین موضوع اهمیت توجه به علائم مشکوک و اقدام سریع را دوچندان میکند.
در همین راستا و با هدف ارتقای سلامت فردی و پیشگیری از سرطان از طریق شناخت عوامل خطر قابل اجتناب، افزایش سواد سلامت و توانمندسازی مردم برای خودمراقبتی، پویش «هیچکس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان، از پیشگیری تا درمان و تسکین» تا پایان امسال در حال اجراست.
هدف اصلی این پویش، ارتقای سواد سلامت و توسعه خودمراقبتی در زمینه پیشگیری و کنترل سرطان از طریق آموزش همگانی، افزایش آگاهی عمومی، توانمندسازی گروههای هدف و بهرهگیری از ظرفیتهای بینبخشی و اجتماعی است.
ایرنا : عوامل خطر ابتلا و غیر قابل اصلاح در سرطان چه مواردی را شامل می شود؟
هر فردی، احتمال مشخصی برای ایجاد سرطان دارد. ترکیبی از ژنها، سبک زندگی و عوامل محیطی احتمال ابتلا به سرطان را مشخص میکند.
هنوز عوامل دقیق سرطان را نمیدانیم، اما عواملی وجود دارند که میتوانند احتمال ابتلای سرطان را بیشتر کنند به هر چیزی که احتمال ایجاد سرطان را بیشتر کند، عامل خطر سرطان میگوییم.
داشتن یک یا چند عامل خطر به معنی ابتلا به سرطان نیست، بلکه احتمال ابتلا به سرطان در فرد نسبت به فردی بدون آن عامل خطر، بیشتر است.
از طرفی نباید از عوامل خطر غیر قابل اصلاح در سرطان نیز غافل بود چون افزایش سن بزرگترین عامل خطر ایجاد سرطان است.
سابقه خانوادگی هم عاملی مهمی است چون سرطان شایع است و بسیاری از ما اقوامی داریم که مبتلا به سرطان بودهاند.
بسیاری از افراد نگران هستند که سابقه خانوادگی، احتمال ابتلایشان به سرطان را به مراتب بیشتر کند البته کمتر از ۱۰ درصد موارد سرطان با سابقه خانوادگی قوی سرطان همراه هستند. اگر فردی نگرانی دارد، با پزشک یا مراقب سلامت خود مشورت کند.
ایرنا: راههای مقابله با باورهای نادرست درباره سرطان چیست؟
آموزش همگانی نقش مهمی در کاهش باورهای نادرست درباره سرطان دارد. هرچه یک موضوع برای مردم ناشناختهتر باشد، احتمال شکلگیری برداشتهای نادرست و تصورهای مبهم درباره آن بیشتر میشود.
سرطان نیز از جمله موضوعاتی است که در طول سالها، باورهای نادرست بسیاری پیرامون آن شکل گرفته است، این باورها تنها خطاهای ذهنی نیستند، بلکه میتوانند بر تصمیمها، رفتارها و جهتگیری افراد در زندگی تأثیر بگذارند.
افزایش آگاهی عمومی، اصلاح باورهای غلط و کمک به دیگران برای شناخت درست این بیماری، وظیفهای همگانی است.
آگاهی خود را درباره سرطان افزایش داده و باورهای غلط خود را تغییر دهم و در این راه به دیگران نیز یاری برسانیم تا بیشتر بدانند.
ایرنا: غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان چه اهمیتی دارد؟
از دیگر ارکان مهم خودمراقبتی در پیشگیری و کنترل سرطان، غربالگری و تشخیص زودهنگام است.
غربالگری میتواند به اطمینان از وضعیت سلامت فرد کمک کند و در صورت وجود مشکل، زمینه درمان مؤثرتر و زودهنگام را فراهم آورد.
به یاد داشته باشیم که «تشخیص زودتر، درمان آسانتر» و و این یعنی فرصت بیشتر برای درمان مؤثر و زندگی طولانیتر.
ایرنا: پیام های کلیدی برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان در پویش امسال چیست؟
برای پیشگیری از سرطان باید از مصرف دخانیات پرهیز کرد، فعالیت بدنی منظمی داشت، وزن خود را در حالت ایده آل نگه داشت، تغذیه سالم داشت و خود را در برابر عفونت ها محافظت کرد.
همچنین برای غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان به پایگاه سلامت- خانه بهداشت نزدیک محل سکونت خود مراجعه کنید.
ترویج این پیامهای کلیدی، بدون جلب مشارکتهای بینبخشی، توسعه آموزش و توانمندسازی گروههای هدف، گسترش ارتباطات و اطلاعرسانی سلامت، افزایش مشارکتهای اجتماعی و آموزش جامعهمحور، بهطور کامل محقق نخواهد شد.