به گزارش ایرنا، چهارمحال و بختیاری از جمله مناطق مستعد کشور است که در کنار برخورداری از طبیعت چهارفصل، آبشارها، تالابها، رودخانهها، جنگلهای بلوط، فرهنگ اصیل و دهها روستای تاریخی، ظرفیت کمنظیری برای توسعه گردشگری روستایی و بومگردی دارد.
طی سالهای اخیر نیز توسعه اقامتگاههای بومگردی توانسته بخشی از اقتصاد روستاها را متحول کند و با ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم، زمینه ماندگاری جمعیت در مناطق روستایی و عرضه محصولات بومی را فراهم کند.
بومگردی تنها محلی برای اقامت گردشگران نیست؛ بلکه فضایی برای تجربه سبک زندگی محلی، آشنایی با آیینها، غذاهای سنتی، صنایع دستی، موسیقی و فرهنگ هر منطقه است، به همین دلیل بسیاری از کارشناسان، این حوزه را یکی از مهمترین ابزارهای توسعه پایدار، حفاظت از میراث ناملموس و تقویت اقتصاد سبز میدانند.
با این وجود، فعالان این حوزه معتقدند پیامدهای اقتصادی جنگ تحمیلی سوم، افزایش نرخ تورم، کاهش قدرت خرید مردم، رشد هزینههای تبلیغات، محدودیتهای فضای مجازی و کمبود سرمایه در گردش، بومگردیها را با دشواریهای جدی روبرو کرده است؛ شرایطی که موجب کاهش سفرهای خانوادگی و افت تقاضا برای استفاده از این مراکز شده است.
تبعات جنگ تحمیلی دشمن بر فعالیت بومگردیها
مدیر یکی از اقامتگاههای بومگردی واقع در روستای هرچگان چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به آغاز فعالیت این مجموعه در سال ۱۴۰۴ گفت: این مجموعه با ۱۱ اتاق، کافیشاپ و آشپزخانه سنتی، ظرفیت پذیرایی از گردشگران سراسر کشور را دارد و در ماههای ابتدایی فعالیت نیز با استقبال مناسبی روبهرو شد.
مهدی کیانی افزود: اگرچه آغاز فعالیت مجموعه با استقبال مطلوب گردشگران همراه بود، اما همزمانی آن با جنگ تحمیلی دشمن علیه خاک ایران و تحولات اقتصادی، شرایط را تغییر داد و کاهش تقاضای سفر به سرعت خود را در این حوزه نشان داد.
وی با بیان اینکه گردشگری یکی از سریعترین بخشهای اقتصادی در ایجاد اشتغال است اظهار داشت: این مجموعه برای پنج نفر اشتغال مستقیم و بین ۱۰ تا ۲۰ نفر اشتغال غیرمستقیم در روستا ایجاد کرده است و بخش زیادی از مواد اولیه از جمله نان، حبوبات، محصولات کشاورزی و دامی از تولیدکنندگان محلی تهیه میشود؛ موضوعی که پیش از رکود اخیر به رونق اقتصاد روستا کمک قابل توجهی کرده بود.
به گفته این فعال گردشگری، تورم ناشی از شرایط پس از جنگ باعث شده سفر از اولویت بسیاری از خانوادهها خارج شود و همین موضوع بیشترین آسیب را به صنعت گردشگری وارد کرده است.
کیانی افزایش هزینههای تبلیغات و محدودیتهای فضای مجازی را از دیگر مشکلات این بخش عنوان کرد و گفت: بخش عمده معرفی بومگردیها از طریق شبکههای اجتماعی انجام میشد، اما اختلال اینترنت و افزایش هزینه تبلیغات محیطی، امکان معرفی مناسب این مراکز را کاهش داده است.
وی مهمترین مطالبه فعالان این حوزه را حمایت دولت در زمینه تبلیغات، ارائه تسهیلات سرمایه در گردش و کمک به عبور از شرایط رکودی عنوان کرد و افزود: امروز بسیاری از بومگردیها تنها در تلاش هستند تا فعالیت خود را حفظ کنند و از این بحران عبور کنندکه میطلبد در این رابطه دولت نیز حمایتهایی از این بخش داشته باشد.
بنا بر گفته فعالان این بخش، بومگردیها تاثیر زنجیرهای بر اقتصاد روستاها دارند و اکنون که با رکورد مواجه شدهاند، این وضعیت تنها این واحدها را با چالش روبرو نکرده است بلکه کشاورزان، دامداران، نانوایان، تولیدکنندگان صنایع دستی و عرضهکنندگان محصولات بومی را نیز با کاهش درآمد مواجه میکند.
همین دغدغه مشترک، در گفتههای خسرو کریمی، مدیر یکی دیگر از واحدهای فعال بومگردی، با زبانی دیگر اما از سر همان نگرانی برای تضعیف زنجیره ارزش روستا بازتاب یافته است.
تلاش بومگردیها برای بقا
وی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به ۲ سال فعالیت این مجموعه که در منطقه گردشگری چغاخور واقع شده است گفت: تا پیش از تشدید مشکلات اقتصادی، استقبال گردشگران بسیار مطلوب بود اما امروز کاهش قدرت خرید مردم موجب شده سفرهای خانوادگی به شکل محسوسی کاهش یابد.
این مدیر اقامتگاه بومگردی افزود: با وجود افزایش هزینههای جاری، تلاش کردهایم قیمتها را متناسب با توان مردم حفظ کنیم، زیرا معتقدیم در شرایط فعلی حفظ مشتری و استمرار فعالیت مهمتر از افزایش درآمد کوتاهمدت است.
کریمی مهمترین سرمایه یک اقامتگاه را رضایت گردشگر دانست و اظهار کرد: تجربه نشان داده خوشبرخوردی، احترام به مهمان و ایجاد حس آرامش، بهترین شیوه تبلیغات است و بسیاری از مسافران ما از طریق معرفی مهمانان قبلی به این مجموعه مراجعه کردهاند.
این فعال بخش گردشگری نیز مانند دیگر فعالان این حوزه، خواستار حمایت مسوولان در زمینه تسهیلات مالی و درک شرایط اقتصادی فعالان این عرصه شد و گفت: در شرایط فعلی بسیاری از سرمایهگذاران این حوزه تنها به دنبال حفظ مجموعههای خود هستند و چنانچه دولت در این خصوص حمایتهایی درنظر گیرد این مجموعهها پی از این رکود موقتی میتوانند دوباره به دوران رونق خود برسند و زمینه پویایی روستا را فراهم کنند.
ضرورت ورود تخصصی به بومگردیها و گردشگری
یکی دیگر از فعالان بخش گردشگری و بومگردی در کنار اشاره به اهمیت حمایتهای دولتی در رونق این بخش و توسعه زیرساختها، سهم خود بومگردیها در عبور از این شرایط را نیز مهم عنوان کرد.
احمد خلیلیمقدم معتقد است: بومگردی نباید به محلی صرف برای خواب گردشگر تبدیل شود، بلکه باید تجربهای کامل از فرهنگ، تاریخ، آداب و رسوم و میراث ناملموس هر منطقه را به مسافر ارائه کند.
این مدیر اقامتگاه بومگردی شهرستان لردگان به خبرنگار ایرنا گفت: گردشگری زمانی موفق خواهد بود که گردشگر علاوه بر اقامت، با فرهنگ مردم، زندگی عشایری، طبیعت، صنایعدستی و محصولات محلی ارتباط برقرار کند؛ اتفاقی که موجب افزایش ماندگاری گردشگر و رونق اقتصاد محلی خواهد شد و لازمه این مهم ورود تخصصی به موضوع است.
خلیلیمقدم که مجموعهای خود را بدون استفاده از تسهیلات دولتی راهاندازی کرده است افزود: طبیعتگردی، درهنوردی، رفتینگ، گردشگری کشاورزی، گردشگری عشایری و برگزاری رویدادهای فرهنگی، بخشی از زنجیره ارزشی است که میتواند ارزش افزوده صنعت گردشگری را چند برابر کند.
وی ضعف زیرساختهای حملونقل، تبلیغات و معرفی جاذبههای استان را از مهمترین موانع توسعه گردشگری دانست و گفت: استانی با این حجم از جاذبههای طبیعی و فرهنگی هنوز آنگونه که باید در سطح ملی معرفی نشده و ضعف زیرساختها مانع جذب گردشگران بیشتر شده است.
این سرمایهگذار بخش گردشگری همچنین بر ضرورت تعامل میان دستگاههای اجرایی تاکید کرد و افزود: گردشگری یک فعالیت بینبخشی است و موفقیت آن در گرو همکاری میراث فرهنگی، منابع طبیعی، جهاد کشاورزی، امور عشایر، راه و شهرسازی و سایر دستگاههای مرتبط است.
به گفته خلیلیمقدم، بخشی از مشکلات بومگردیها نیز ناشی از ورود افراد بدون آموزش تخصصی به این حوزه است؛ افرادی که تنها به فروش اقامت فکر میکنند، در حالی که فلسفه بومگردی، معرفی هویت فرهنگی و اجتماعی هر منطقه است.
تعریف درست بومگردی؛ شرط توسعه این صنعت
یک کارشناس حوزه گردشگری، نیز معتقد است نیازمند تعریف صحیح بومگردی برای بسیاری از مردم و حتی برخی فعالان این بخش هستیم.
ابراهیم شهرانی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا افزود: بومگردی صرف یک اقامتگاه نیست، بلکه خانهای با معماری بومی، هویت محلی و امکانات استاندارد است که گردشگر را با شیوه زندگی مردم منطقه آشنا میکند.
به گفته وی، بسیاری از خانههای قدیمی روستایی با انجام مرمت، رعایت اصول ایمنی و بهداشتی و تجهیز مناسب، قابلیت تبدیل شدن به اقامتگاه بومگردی را دارند و میتوانند با سرمایهای به نسبت اندک، منبع درآمد پایداری برای خانوادههای روستایی باشند اما آنچه باعث پایداری این واحدها میشود ورود صحیح و تخصصی است.
رییس اداره سرمایهگذاری، تامین مالی و پناهگاههای گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری، توسعه بومگردی را یکی از کمهزینهترین روشهای ایجاد اشتغال در مناطق روستایی دانست و افزود: هرچه تعداد این مراکز بیشتر شود، رقابت سالم شکل گرفته و کیفیت خدمات نیز ارتقا مییابد.
شهرانی همچنین از وجود تسهیلات حمایتی برای راهاندازی بومگردیها خبر داد و اظهار کرد: در صورت حمایت بیشتر از خانوادههای روستایی و تامین بخشی از هزینههای مرمت و تجهیز، میتوان شاهد افزایش چشمگیر تعداد اقامتگاههای بومگردی در استان بود.
وی همچنین رعایت بهداشت، امنیت، احترام به گردشگر و حفظ کیفیت خدمات را از مهمترین عوامل موفقیت بومگردیها عنوان کرد.
با این حال، حتی این نگاه راهبردی نیز در برابر طوفان رکود فعلی تا حدی رنگ میبازد و در نهایت، تمام فعالان این حوزه بر سر یک مطالبه کلیدی همصدا میشوند: حفظ اشتغال و بقای موجود.
اولویت امروز؛ حفظ اشتغال بومگردیها و بازگرداندن رونق سفر
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی چهارمحال و بختیاری با اشاره به شرایط دشوار صنعت گردشگری پس از جنگ و رکود اقتصادی، مهمترین اولویت این حوزه را حفظ اشتغال موجود دانست و گفت: صنعت گردشگری از نخستین بخشهایی است که در هر بحران اقتصادی، اجتماعی یا امنیتی آسیب میبیند و بازگشت آن به شرایط عادی نیز زمانبر است.
هادی قاسمی نافچی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: هماکنون حدود ۸۰ اقامتگاه بومگردی در استان فعالیت دارند که بخش مهمی از اشتغال گردشگری را به خود اختصاص دادهاند، اما در شرایط فعلی ایجاد اشتغال جدید چندان امکانپذیر نیست و باید تمام توان دستگاههای اجرایی برای حفظ اشتغال موجود به کار گرفته شود.
وی با اشاره به آمارهای ملی افزود: بر اساس گزارشهای ارائه شده در سطح کشور، صنعت گردشگری از جمله بخشهایی است که بیشترین آسیب را از تحولات اخیر دیده است و به همین دلیل میطلبد حمایت از فعالان این حوزه در اولویت قرار گیرد.
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی چهارمحال و بختیاری یکی از مهمترین برنامههای حمایتی را پرداخت تسهیلات کمبهره به تاسیسات گردشگری، اقامتگاههای بومگردی، دفاتر خدمات مسافرتی و راهنمایان گردشگری عنوان کرد و گفت: در کنار این موضوع، پیگیری برای امهال بدهیهای بانکی، مالیاتی و هزینههای آب، برق و گاز واحدهای گردشگری نیز در دستور کار قرار دارد تا فعالان این بخش بتوانند از شرایط فعلی عبور کنند.
قاسمی افزود: در دوره رکود، هدف اصلی ما حفظ نیروهای شاغل در بومگردیها است، زیرا از دست رفتن این ظرفیت انسانی، احیای دوباره صنعت گردشگری را با دشواری بیشتری مواجه خواهد کرد.
وی با اشاره به برنامههای تدوین شده برای رونق سفر گفت: پیش از وقوع جنگ، طرحی برای ارائه مشوقهای سفر به گردشگران و تورهای ورودی استان تهیه شده بود که بر اساس آن، مسافرانی که از طریق دفاتر خدمات مسافرتی و تورهای رسمی به استان سفر میکردند، از تخفیفهای ویژه در هتلها، اقامتگاههای بومگردی و سایر خدمات گردشگری بهرهمند میشدند.
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی چهارمحال و بختیاری افزود: این طرح با همکاری راهنمایان گردشگری، دفاتر خدمات مسافرتی و مجموعههای اقامتی برنامهریزی شده بود، اما همزمانی آن با شرایط جنگی مانع از اجرای کامل برنامه شد.
برگزاری رویدادها؛ راهکاری برای رونق دوباره گردشگری
قاسمی یکی از موثرترین راهکارهای خروج صنعت گردشگری از رکود را برگزاری رویدادهای تخصصی دانست و اظهار داشت: برنامهریزی شده است مجموعهای از رویدادهای گردشگری شامل کوچ عشایر، طبیعتگردی، کوهنوردی، رفتینگ، آفرود، موتورسواری و سایر فعالیتهای مرتبط به صورت یک بسته گردشگری در استان برگزار شود تا انگیزه سفر به چهارمحال و بختیاری افزایش یابد.
به گفته وی، تلاش بر این است که هر شهرستان استان با برگزاری یک رویداد شاخص در معرفی ظرفیتهای گردشگری خود نقشآفرینی کند و این برنامهها در صورت تامین اعتبارات، در فصل تابستان اجرایی خواهند شد.
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی چهارمحال و بختیاری با اشاره به کیفیت متفاوت اقامتگاههای بومگردی گفت: بومگردیها بر اساس نوع خدمات، امکانات و کیفیت فضای اقامتی در سطوح مختلف درجهبندی میشوند و همه آنها در یک سطح قرار ندارند اما حدود یک سوم اقامتگاههای بومگردی استان درجه یک هستند.
قاسمی افزود: گردشگری صنعت بسیار آسیبپذیری است و گاهی حتی انتشار یک خبر یا ایجاد یک فضای روانی منفی میتواند بر میزان سفرها تاثیر بگذارد؛ از این رو در شرایط پس از جنگ نیز تلاش میکنیم با حمایتهای مالی، برگزاری رویدادها، توسعه تبلیغات و اجرای برنامههای تشویقی، زمینه بازگشت رونق به اقامتگاههای بومگردی و حفظ اشتغال فعالان این حوزه را فراهم کنیم.
بهره کلام؛
بومگردی تنها یک فعالیت اقتصادی صرف نیست، بلکه حلقه اتصال گردشگری، فرهنگ، اشتغال و توسعه روستاها است. صنعتی که با کمترین سرمایهگذاری دولتی میتواند بیشترین ارزش افزوده را برای اقتصاد محلی ایجاد کند و ضمن حفظ میراث فرهنگی، مانع مهاجرت روستاییان شود.
با این حال، جنگ، تورم، کاهش قدرت خرید و ضعف زیرساختها، این ظرفیت ارزشمند را با چالش مواجه کرده است که برای سرپا نگه داشتن این حرفه باید حمایتهایی صورت گیرد. کارشناسان معتقدند اگر این حمایتها هدفمند همراه با توسعه زیرساختها، آموزش تخصصی، تسهیل سرمایهگذاری و معرفی مناسب ظرفیتهای استان در دستور کار قرار گیرد، چهارمحال و بختیاری میتواند در زمینه فعالیت بومگردی ها عملکرد موفقی داشته باشد و از چالشهای پیش رو به سلامت عبور کرد.
به گزارش ایرنا، چهارمحال و بختیاری دارای بیش از ۸۰۰ جاذبه گردشگری شامل ۱۰۸ جاذبه طبیعی، ۶۷۴ جاذبه فرهنگی و تاریخی، هشت اثر دستساز، ۱۲ روستای هدف گردشگری ملی، ۱۵ منطقه نمونه گردشگری مصوب دولت است.
این استان همچنین ۷۲۷ اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی دارد که شامل ۶۲۸ اثر غیرمنقول، پنج اثر منقول، ۷۸ اثر ناملموس و ۱۷ اثر طبیعی است که هر یک از این آثار جاذبهای دیدنی برای دوستداران تاریخ و طبیعتگردی است.
این استان دارای ۱۲ روستای هدف گردشگری از مناطق ساحلی زایندهرود گرفته تا ارتفاعات زردکوه بختیاری است و هریک از روستاها در کنار طبیعت چهار فصل استان در تمامی ایام سال میتواند پذیرای گردشگران باشد.