به گزارش ایرنا، ساعت از هفت صبح گذشته است و هوای خنک بهاری هنوز در کوچه پسکوچههای شهر یاسوج جریان دارد. حمیدرضا ساکن یکی از محلههای قدیمی شهر، که با نگرانی به یخچال خاموششده خانهاش نگاه میکند، میگوید: «دیشب دوباره برق رفت. هر بار که این اتفاق میافتد، وسایل برقیمان خراب میشود و نمیدانیم چرا.»
او و همسایههایش از ماهها پیش با خاموشیها و خسارت به وسایل برقی دستوپنجه نرم میکنند، غافل از اینکه در چند متری خانههایشان، مزرعهای از ماینرهای غیرمجاز بیوقفه در تاریکی برق استخراج میکنند.
جزییات کشف مزرعه ماینر
صبح دوشنبه در حاشیه دومین مانور سراسری طرح مهتاب، ماموران شرکت توزیع نیروی برق کهگیلویه و بویراحمد به ساختمانی در حومه شهر یاسوج سر میزنند. صدای وزوز و گرمای غیرعادی طبقه زیرزمین شک نیروهای بازرسان را بیشتر میکند.
رسول روستائی مدیرعامل شرکت توزیع برق استان در این زمینه میگوید: «در هنگام آخرین بررسیهای طرح مهتاب، ۱۶ دستگاه ماینر غیرمجاز را شناسایی و ضبط کردیم. این دستگاهها برق زیادی مصرف میکردند و فشار زیادی به شبکه وارد شده بود.»
دیدگاه مردمی و نقش گزارشهای شهروندان
سیمین زنی خانهدار از شهر یاسوج با اشاره به مشکلات اخیر میگوید: «چند وقت پیش ماشین لباسشوییام سوخت. برق که میرفت و میآمد، وسایل خراب میشد. فکر نمیکردیم تقصیر ماینرها باشد!»
او از اینکه اطلاعرسانیها و پیگیریهای ساکنان محله به کشف این مزرعه انجامیده، ابراز رضایت میکند.
روستائی با تاکید بر اهمیت مشارکت مردم، خطاب به شهروندان میگوید: «همکاری مردم برای حفظ برق همه ضروری است. اگر کسی موارد مشکوک را گزارش دهد، جوایز نقدی دریافت خواهد کرد».
به گفته او، شهروندان میتوانند با ارسال پیامک به سرشماره ۳۰۰۰۵۱۲۱، حتی تا سه میلیارد ریال جایزه بگیرند.
آمار و ارقام؛ گستردگی پدیده سرقت از شبکه برق
بر اساس آمار شرکت توزیع برق استان، کهگیلویه و بویراحمد با جمعیتی افزون بر ۷۶۳ هزار نفر و ۳۰۰ هزار مشترک برق، درگیر معضل جدی استخراج غیرمجاز رمزارز است. از آغاز طرح مهتاب در اسفند 1404، تاکنون ۷۱۵ انشعاب غیرمجاز شناسایی و جمعآوری شده و ۲۸۲ دستگاه شمارشگر نیز نصب شده است.
همچنین بیش از ۱۲۶۰ کنتور معیوب تعویض و ۱۷۱۰ انشعاب کشاورزی مورد بازدید قرار گرفتهاند؛ اقداماتی که به بازگشت ۱۴.۵ کیلووات انرژی به شبکه کمک کرده است.
پیشینه و زمینه؛ چرا مزرعههای ماینینگ رونق گرفت؟
در سالهای اخیر، رشد بازار رمزارزها و قیمت پایین انرژی در ایران، برخی را به فکر استخراج غیرقانونی رمزارز انداخته است. این کار با صرفهجویی به نسبت بالا در هزینه برق یارانهای، جذابیت ویژهای برای سودجویان دارد.
اما پیامدهای این فعالیتها فراتر از سود شخصی است؛ از خاموشیهای مکرر گرفته تا خسارت به تجهیزات برقی مردم عادی.
سید یونس آصفجاه کارشناس برق استان، درباره تبعات این تخلف هشدار میدهد: «در سال گذشته چندین مورد آتشسوزی و قطعی برق گسترده به دلیل بار اضافی ناشی از استخراج غیرقانونی رمزارزها رخ داد. این فقط یک جرم اقتصادی نیست، بلکه تهدیدی جدی برای جان و مال مردم است.»
تحلیل و ابعاد زیستمحیطی و حقوقی ماجرا
مهدی رجائیان و شادی چگینی پژوهشگران حوزه حقوق و انرژی، در پژوهشی با عنوان «لزوم جرمانگاری نگهداری ماینر»، تاکید میکنند که استخراج رمزارز—بهویژه بیتکوین—مصرف برق عظیمی دارد.
به گفته آنان، «استخراج بیتکوین سالانه حدود ۵۲.۶۶ میلیون تن دیاکسید کربن منتشر میکند.» این رقم، معادل آلایندگی یک کشور متوسط است و با توجه به وضعیت کمآبی و خشکسالی در ایران، چالشی جدی برای مدیریت منابع انرژی و محیط زیست رقم میزند.
این پژوهشگران مینویسند: «هیچ کشوری نمیتواند با توجه به وضعیت گرمایش زمین و قلت آب، ادعا کند منابع برق کافی برای این حجم مصارف دارد.» در چنین شرایطی، مصرف بیرویه برق برای ماینرها، حق سایر شهروندان برای دسترسی به انرژی پایدار را به خطر میاندازد.
در گزارش آنها آمده است: «اثبات اینکه استفاده از ماینر به وسایل مردم آسیب زده، هرچند غیرقابل انکار، اما در مراجع قضایی دشوار است.» بر همین اساس، جرمانگاری این فعالیتها، تنها راه حمایت از حقوق شهروندان در برابر آسیبهای ناشی از استخراج غیرمجاز رمزارز است.
نگاه به آینده؛ نیاز به عزم ملی و آگاهی عمومی
کارشناسان و مسوولان بر این باورند که مهار پدیده استخراج غیرمجاز رمزارز تنها با همکاری مشترک مردم، نهادهای مسوول و بهروز شدن قوانین ممکن است. عمومیسازی آگاهی درباره پیامدهای این پدیده و تشویق شهروندان به مشارکت در گزارشدهی، میتواند سهم بزرگی در کنترل بحران داشته باشد.
در پای صحبتهای حمیدرضا و سیمین، این امید موج میزند که با ادامه طرحهایی چون مهتاب و هوشیاری همگانی، برق خانهها دیگر قربانی سودجوییهای پنهان نشود و آرامش به زندگی روزمره بازگردد—زندگیای که به روشنایی پایدار و امنیت نیاز دارد.
کشف مزرعه غیرمجاز ماینر در یاسوج تنها یک نمونه از پدیدهای است که سراسر کشور را به چالش کشیده. پدیدهای که نهتنها شبکه برق کشور را تحت فشار قرار میدهد، بلکه زندگی، منابع و محیط زیست مردم را تهدید میکند.
با عزم مسوولان، مشارکت مردمی و اجرای طرحهایی چون مهتاب، امید میرود که عدالت در توزیع انرژی و امنیت در زندگی روزمره ایرانیان، بیش از پیش تقویت شود.