به گزارش ایرنا، مولتیپل اسکلروزیس (MS) یا ام‌اس که با نام اسکلروز چندگانه نیز شناخته می‌شود، یک بیماری خودایمنی و مزمن دستگاه عصبی مرکزی است که در آن پوشش محافظ رشته‌های عصبی، موسوم به میلین در مغز و نخاع آسیب می‌بیند که این اختلال می‌تواند انتقال پیام‌های عصبی را با مشکل روبه‌رو و علائمی مانند تاری یا دوبینی، ضعف عضلانی، اختلال تعادل، کاهش حس و مشکلات حرکتی ایجاد کند.

با این حال، براساس نظر متخصصان مغز و اعصاب و طب ایرانی و مکمل، ام‌اس امروز دیگر مانند گذشته یک بیماری‌ نگران‌کننده و غیرقابل‌کنترل همراه با ترس، ناتوانی و آینده‌ای مبهم تلقی نمی‌شود چرا که پیشرفت دانش پزشکی در روش‌های تشخیص، داروهای نوین، افزایش گزینه‌های درمانی، توسعه خدمات بازتوانی و توجه بیشتر به کیفیت زندگی بیماران باعث شده بسیاری از بیماران، بتوانند با کنترل بهتر بیماری، کیفیت زندگی مطلوب‌تری را تجربه کنند.

آن‌ها با تأکید بر اینکه ام‌اس برخلاف تصورات گذشته به‌معنای ناتوانی قطعی نیست، می‌گویند پیشرفت‌های علمی، تنوع داروها، تشخیص زودهنگام، بازتوانی و اصلاح سبک زندگی باعث شده این بیماری در بسیاری از افراد مبتلا بیش از گذشته قابل کنترل باشد.

ام‌اس امروز بیش از همیشه قابل مهار است

یک متخصص مغز و اعصاب در اصفهان با اشاره به اینکه ام‌اس از بیماری‌های شایع سیستم عصبی به شمار می‌رود، گفت: این بیماری امروز بیش از گذشته قابل مهار است و با درمان‌های موجود می‌توان در بسیاری از موارد، روند آن را کنترل و کیفیت زندگی بیماران را حفظ کرد.

مسعود اعتمادی فر در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در تشریح ماهیت این بیماری اظهار داشت: ام‌اس یک بیماری التهابی سیستم ایمنی است که با تخریب ماده عصبی و حملات رفت‌ و برگشتی مشخص می‌شود، بیماری، مزمنی که در آن سلول‌های لنفاوی که در محیط بدن وجود دارند، به دلیل تحریک شدن می‌توانند از موانع طبیعی عبور کرده و به سیستم عصبی مرکزی حمله کنند و زمینه بروز علائم مختلف را فراهم آورند.

وی با اشاره به ویژگی‌های همه‌گیر شناسی یا اپیدمیولوژیک بیماری افزود: ام‌اس بیشتر در زنان دیده می‌شود و سن شایع بروز آن حدود ۲۵ تا ۳۵ سالگی است. این بیماری در خانم‌ها سه تا چهار برابر بیشتر از مردان دیده می‌شود و در کودکان و نیز در افراد بالای ۵۰ سال شیوع کمتری دارد.

اعتمادی‌فر گفت: در برخی مناطق جهان از جمله شمال اروپا، کانادا، آمریکا و استرالیا، شیوع ام‌اس قابل توجه است. در کشور ما نیز در ۲ دهه اخیر، شمار مبتلایان افزایش یافته به‌گونه‌ای که اکنون درصد قابل توجهی از جمعیت جوان کشور با این بیماری درگیر است.

این متخصص مغز و اعصاب درباره علت بیماری نیز گفت: علت دقیق ام‌اس هنوز به طور قطعی شناخته نشده است اما هم فاکتورهای محیطی و هم فاکتورهای ژنتیکی در بروز آن نقش دارند.

وی توضیح داد: اگر یک دوقلوی تک‌تخمکی مبتلا به ام‌اس شود، احتمال ابتلای دوقلوی دیگر تا حدود ۴۵ درصد مطرح می‌شود و این نشان می‌دهد زمینه ژنتیکی در بیماری وجود دارد، هرچند ام‌اس یک بیماری ارثی به معنای کلاسیک نیست و عامل ژنتیکی در آن خیلی قوی محسوب نمی‌شود.

اعتمادی‌فر درباره عوامل محیطی موثر نیز افزود: کمبود ویتامین D، چاقی، کم‌تحرکی، سیگار و برخی سموم می‌توانند در بروز بیماری نقش داشته باشند، هرچند هیچ‌یک علت قطعی ام‌اس نیستند.

وی با اشاره بر نقش ویروس‌هابه‌ویژه ویروس اپشتین‌بار در آغاز بیماری گفت: ام‌اس بیماری کشنده محسوب نمی‌شود و به‌طور معمول، طول عمر بیمار را مانند بیماری‌های کشنده کاهش نمی‌دهد، اما می‌تواند با ناتوانی‌های حرکتی، تعادلی و عصبی، کیفیت زندگی بیمار را تحت تأثیر قرار دهد.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در تشریح علائم بیماری گفت: علائم ام‌اس به محل درگیری پلاک‌ها بستگی دارد. اگر پلاک‌ها در نخاع ایجاد شوند، بیمار ممکن است با ضعف یک طرف بدن، ضعف پاها یا حتی ضعف چهار اندام مراجعه کند. درگیری عصب بینایی می‌تواند تاری دید ایجاد کند، درگیری ساقه مغز ممکن است به دوبینی منجر شود و درگیری مخچه یا ساقه مغز می‌تواند با اختلال بلع و عدم تعادل همراه باشد.

اعتمادی فر افزود: ام‌اس «یک بیماری هزارچهره» است و همین تنوع علائم، تشخیص آن را حساس و مهم می‌کند.

وی درباره تشخیص بیماری نیز گفت: تشخیص ام‌اس به ‌طور معمول یک تشخیص بالینی است و بر پایه شرح حال و علائمی که برای بیمار رخ می‌دهد انجام می‌شود. در فرد جوانی که در سنین ۱۵ تا ۴۵ سال قرار دارد اگر علائمی مانند تاری دید یک‌طرفه همراه با درد حرکت چشم یا سایر علائم عصبی غیرقابل توجیه بروز کند، باید احتمال ام‌اس بررسی شود.

پزشک متخصص مغز و اعصاب افزود: بهترین روش تشخیصی MRI است و در مواردی که نیاز باشد، بررسی مایع مغزی نخاعی نیز می‌تواند کمک کننده باشد. در حال حاضر تست خون قطعی برای تشخیص ام‌اس وجود ندارد.

استاد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در توضیح روند بیماری اظهار داشت: ام‌اس انواع مختلفی دارد و شایع‌ترین فرم آن، نوع عود کننده بهبودپذیر یا رفت‌وبرگشتی است که با عنوان RRMS شناخته می‌شود که در این نوع، بیمار ممکن است در زمان‌های مختلف با تاری دید، ضعف، دوبینی یا مشکلات ادراری و تعادلی مواجه شود و سپس بخشی از علائم فروکش کند.

اعتمادی‌فر افزود: برخی بیماران پس از سال‌ها ممکن است وارد مرحله پیش‌رونده شوند و هدف اصلی درمان آن است که از ورود به این فاز جلوگیری شود.

این متخصص مغز و اعصاب درباره درمان‌های موجود گفت: درمان ام‌اس به ۲ بخش عمده تقسیم می‌شود، یک بخش درمان مرحله حاد بیماری است که به‌طور معمول با داروهای کورتونی انجام می‌شود و بخش دیگر درمان‌های پیشگیرانه‌ای است که برای کاهش بروز حملات و پلاک‌های جدید به کار می‌رود.

وی با اشاره به پیشرفت‌های دارویی اظهار داشت: در ۲ دهه اخیر، بیش از ۲۰ نوع داروی ام‌اس معرفی و وارد چرخه درمان شده است و همین مساله نشان می‌دهد که دانش پزشکی در این حوزه پیشرفت چشمگیری داشته است.

اعتمادی‌فر با این حال خاطرنشان کرد: با وجود این پیشرفت‌ها، هنوز دارویی که بتواند ترمیم کامل پلاک‌ها را انجام دهد یا به‌طور کامل جلوی پیشرفت بیماری را بگیرد در دسترس نیست و به همین دلیل، تشخیص زودرس، شروع به‌موقع درمان و پیگیری مستمر اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی در ادامه، بازتوانی و درمان تیمی را یکی از ارکان مهم مدیریت بیماری دانست و گفت: بیمار مبتلا به ام‌اس فقط به دارو نیاز ندارد، بلکه به یک تیم درمانی شامل پزشک، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، متخصص بازتوانی، مشاور و دیگر اعضای تیم مراقبتی نیازمند است.

کمبود مراکز بازتوانی و خلا حمایت‌های تخصصی چالش اصلی درمان ام اس

این پزشک متخصص یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در اصفهان و حتی کشور را کمبود مراکز پیشرفته بازتوانی و امکانات کافی دانست و گفت: ورزش و تحرک از ارکان مهم کنترل بیماری و درمان اصلی بیماران ام‌اس است، ورزش علاوه بر اینکه می‌تواند بر وضعیت سیستم ایمنی و توان بدنی اثر مثبت بگذارد از عوارض ناشی از کم‌تحرکی مانند ضعف عضلانی، آسیب مفصلی و زمین‌گیر شدن بیماران نیز جلوگیری می‌کند.

وی هشدار داد: بی‌تحرکی می‌تواند شرایط بیماران را بدتر کند و آنان را با ناتوانی‌های بیشتر مواجه سازد.

این متخصص مغز و اعصاب درباره کیفیت زندگی بیماران نیز گفت: تمام تلاش‌ها در تشخیص زودرس و درمان زودهنگام به این معطوف است که کیفیت زندگی بیماران ام‌اس بهبود یابد.

اعتمادی فر تأکید کرد: بیماران پس از تشخیص باید به پزشک و تیم درمانگر خود اعتماد داشته باشند و از تعویض مکرر پزشک و دارو بدون نظر تخصصی پرهیز کنند.

وی درباره ازدواج و فرزندآوری مبتلایان به ام‌اس نیز گفت: بیماران ام‌اس می‌توانند ازدواج کنند و منعی برای ازدواج آنان وجود ندارد، همچنین زنان مبتلا می‌توانند باردار شوند و حتی بارداری در برخی موارد می‌تواند با کاهش عود حملات همراه باشد اما این موضوع باید حتماً با برنامه‌ریزی و زیر نظر پزشک انجام شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: ام‌اس به معنای قطعی یک بیماری ارثی نیست و احتمال ابتلای فرزندان در حدی نیست که بتوان آن را مانع ازدواج یا فرزندآوری دانست، هرچند مشاوره پزشکی و برنامه‌ریزی پیش از بارداری ضروری است.

این متخصص همچنین به باورهای غلط درباره این بیماری اشاره کرد و گفت: برخلاف تصور گذشته که ام‌اس را بیماری‌ای بدون درمان و ناتوان‌کننده می‌دانستند، امروز این نگاه دیگر درست نیست و با روش‌های درمانی موجود، در بسیاری از موارد می‌توان بیماری را کنترل کرد و بیشتر بیماران می‌توانند زندگی خود را ادامه دهند.

اعتمادی‌فر گفت: ایران از جمله کشورهایی است که به‌طور تقریبی همه داروهای ام‌اس را در اختیار دارد و از نظر تشخیصی نیز مشکل جدی وجود ندارد. بخشی از پیشرفت‌ها و خدمات موجود، مرهون فعالیت انجمن‌های ام‌اس در کشور و از جمله انجمن ام‌اس اصفهان است که خدمات متنوعی را در اختیار بیماران قرار می‌دهد.

پیش از این نیز در همین زمینه، حسین رضایی زاده، رییس مرکز طب ایرانی و مکمل با اشاره به اهمیت سبک زندگی در وضعیت جسمی بیماران مبتلا به ام‌اس، گفته بود: به نظر می‌رسد بسیاری از این بیماران درگیر مشکلات مرتبط با سبک زندگی هستند و بخشی از علائم و عوارض آنان نیز ناشی از سبک زندگی نادرست است.

وی افزود: این سبک زندگی نادرست دامنه گسترده‌ای از جمله مسائل روحی و روانی و برخی اختلالات روان‌شناختی مانند ایده‌آل‌گرایی یا کمال‌گرایی بیش از حد، علائم وسواسی، ترافیک‌های ذهنی و مشکلات فکری گرفته تا اشتغال زیاد، کار سنگین، کم‌خوابی، بی‌خوابی، بدخوابی، مشکلات گوارشی، مشکلات مربوط به وزن و سایر مسائل دارد.

رضایی زاده با تأکید بر لزوم اصلاح سبک زندگی، اظهار داشت: اصلاح سبک زندگی، بخش جدی توصیه‌های ما به این بیماران است و این اصلاح می‌تواند مبتنی بر سبک زندگی ایرانی باشد.

به گزارش ایرنا، ۳۰ می، روز جهانی ام اس نامیده می‌شود، شعار امسال با توجه به شرایط خاص کشور در زمان جنگ و مطابق با این زمان « کنترل ام اس با تاب‌آوری در بحران‌» نام گرفت.

به گفته انجمن ام‌اس ایران هدف از انتخاب این شعار برجسته‌تر شدن تحمل و تاب‌آوری بحران و استرس در جنگ، دارو، سیستم بهداشتی و مراقبتی برای افراد مبتلا به ام‌اس می‌باشد و این انجمن در تلاش است تا با طرح و عملی کردن این شعار در جهت حمایت از بیماران ام اس گام برمی‌دارد.

در استان اصفهان حدود ۱۳ هزار نفر مبتلا به این بیماری هستند که هفتاد درصد این جمعیت را زنان تشکیل می دهند.