گروه اجتماعي
با گذشت بيش از سه ماه از آغاز جنگ 40 روزه و در حالي كه از اولين ساعات آغاز جنگ و تا هفته سوم فروردين امسال، بيش از 150 مكان تحقيقاتي و آموزشي در 32 دانشگاه كشور به صورت مستقيم و غير مستقيم در حملات هوايي امريكا و اسراييل دچار خسارات گسترده شدند، تا امروز هيچ واكنشي از سوي مجامع بينالمللي در تقبيح و محكوميت اين حملات صورت نگرفته است. سكوت جامعه جهاني در قبال حملات مستقيم يا غيرمستقيم امريكا و اسراييل به مراكز تحقيقاتي و آموزشي در دانشگاههاي ايران در جنگ 40 روزه در حالي است كه طبق برآورد اوليهاي كه معاون اداري، مالي وزارت علوم، در نيمه فروردين ارائه داد، در جنگ 40 روزه بيش از 4 هزار ميليارد تومان خسارت به دانشگاهها و مراكز آموزش عالي در 10 استان كشور وارد شده است. دانشگاههايي در استانهاي آذربايجان غربي، اصفهان، ايلام، بوشهر، تهران، خوزستان، سيستان و بلوچستان، همدان، آذربايجان شرقي و مركزي دچار خسارات گسترده شدهاند كه البته رقم ريالي اين خسارات را بايد به آسيبهايي اضافه كرد كه قابل جبران نيست. به عنوان نمونه، دانشگاه هنر اصفهان از بناهاي تاريخي بوده كه در اين حملات دچار آسيب فراوان شده و با توجه به قدمت بنا و ارزش تزيينات نفيس داخل ساختمان، آنچه در بازسازي اين دانشكده ترميم ميشود هيچگاه قابل مقايسه با ميراث به جا مانده براي نسلهاي بعد نخواهد بود.
تخريب كامل پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيك و زيستفناوري دانشگاه علم و صنعت، تخريب كامل پژوهشكده ليزر و پلاسماي دانشگاه شهيد بهشتي و تخريب كامل پلتفرم هوش مصنوعي دانشگاه صنعتي شريف هم در اثر حملات مستقيم امريكا و اسراييل اتفاق افتاده اما بقيه دانشگاهها و دانشكدهها به دليل همجواري با مراكز نظامي و خاص دچار خسارات فراوان شدهاند.
دانشكده تربيتبدني و علوم ورزشي دانشگاه علامه طباطبايي كه از ضلع شمالي، روبهروي سازمان هوافضاي سپاه است، پيش از ظهر 9 اسفند و در اولين ساعات آغاز جنگ، بعد از حمله هوايي به اين سازمان دچار خسارت فراوان شد و به دليل ريزش سقفها، تخريب پلهها و بخشي از ديوارها، تركشهاي پرتابي كه ديوار اتاق استادان و كلاسهاي درس را تخريب و سوراخ كرده، تخريب قاب پنجرهها و همچنين خرد شدن شيشه تمام پنجرههاي ساختمان، تردد 700 دانشجو كه اغلب از شهرستان به تهران آمده بودند و همچنين تمام كاركنان پرديس شماره 2 علامه طباطبايي، غير ممكن شد. اما علاوه بر سازمان هوافضاي سپاه، فدراسيون كشتي و سالن 12 هزار نفري استاديوم آزادي هم در فاصله نزديكي به اين دانشكده است كه در جنگ 40 روزه، حمله به اين مراكز هم خسارت به ساختمان اين دانشكده را چند برابر كرد، چنانكه غلامعلي كارگر كه رييس دانشكده تربيتبدني و علوم ورزشي دانشگاه علامه طباطبايي است، به «اعتماد» ميگويد كه ساختمان اين دانشكده، در طول جنگ 40 روزه 29 بار از شدت بالاي موج انفجار حملات به همين اهداف همجوار اين ساختمان لرزيد و دچار خسارت فراوان شد.
«روز شنبه كه جنگ شروع شد من در اتاق كارم بودم. با يكي از كاركنان دانشگاه كار داشتم ولي هنوز نيامده بود. تلفن زدم و پرسيدم چرا هنوز به دانشگاه نيامده كه در جوابم گفت در ميدان انقلاب است و بيت رهبري هدف حمله قرار گرفته است. از پنجره اتاقم به سمت شرق نگاه كردم و دود سياه انفجار را ديدم كه به آسمان ميرفت. بلافاصله از ساختمان روبرو به ما هشدار تخليه دادند و گفتند به سرعت دانشكده را تخليه كنيد. در آن لحظه 35 نفر از استادان و كاركنان در ساختمان حضور داشتند و بلافاصله دستور خروج دادم. در حال خروج از ساختمان بوديم كه ساختمان روبهروي ضلع شمالي دانشكده هدف حمله قرار گرفت و من شاهد بودم كه 15 نفر از كاركنان آن ساختمان كه در حال دويدن به سمت خودروهايشان بودند، شهيد شدند. وقتي از ساختمان خارج شديم، ساختمان روبرو با دومين پرتابه هدف حمله قرار گرفت. ساختمان روبهروي ضلع شمالي دانشكده ما، دومين نقطه بعد از حمله به بيت رهبري بود و صبح 9 اسفند، دو بار هدف قرار گرفت.»
كارگر با انتقاد از مجامع بينالمللي كه همچنان سكوت كرده و از محكوميت حملات هوايي امريكا و اسراييل به مراكز آموزشي و دانشگاهي ايران پرهيز ميكنند، ميگويد: «ما اين گله را از سازمان ملل داريم كه سازمان يونسكو با توجه به مسووليت فرهنگي كه تقبل كرده، بايد از خسارتي كه به مراكز آموزشي ما وارد شده، مستندسازي كند و اين حملات را به دور از مسائل سياسي و جناحي محكوم كند چون در اين حملات، علم و دانشگاه آسيب ديد ولي در عوض، شاهد سكوت هستيم. توقع ما از جامعه جهاني در اين راستاست. دانشگاههايي كه به صورت مستقيم هدف حمله قرار گرفت در چه زمينهاي فعاليت ميكردند؟ آيا اين دانشگاهها در حال ساخت بمب و موشك بودند؟ علم يك زنجيره است و تمام اجزاي علم به هم وصل هستند. بخشي از علم هم براي توسعه نظامي استفاده ميشود. تنها يك قسمت از علم فيزيك، ساخت بمب اتم است ولي علم فيزيك در خدمت جهان است. در حملات هوايي امريكا و اسراييل به دانشگاه نظامي مالك اشتر، دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي هم دچار خسارت فراوان شد به گونهاي كه به اعضاي هيات علمي اين دانشگاه گفتهاند فعاليت دانشگاه حداقل تا 6 ماه آينده امكانپذير نيست. انتظار ما، تفسير حقوقدانها و متخصصان روابط بينالملل از حملات امريكا و اسراييل به مراكز علمي و مستندسازي از اين حملات و ارائه به نهادهاي بينالمللي و معرفي اين حملات به عنوان جنايت جنگي است تا اين اعلام براي تمام كشورهاي درگير جنگها، عبرتي شود كه در جنگ به مراكز علمي و آموزشي و دانشگاهي حمله نكنند. توقع جامعه دانشگاهي ايران اين نيست كه مجامع بينالمللي از ايران حمايت كنند چون در اين 4 دهه هم از ايران حمايتي نكردند ولي انتظار داريم كه اين خسارت محكوم شود تا در كشور ديگري و در جنگ ديگري تكرار نشود كه متاسفانه تا امروز، اين حملات نه تنها محكوم نشده، حتي تقبيح هم نشده است.»
كارگر درباره ميزان خسارات وارد شده به پرديس شماره 2 دانشگاه علامه طباطبايي شامل دو ساختمان دانشكدههاي تربيت بدني و رياضي و آمار و كامپيوتر ميگويد: «در جنگ 12 روزه، تمام شيشههاي ضلع شمالي ساختمان دانشكده تربيتبدني شكست. آن زمان 600 ميليون تومان براي بازسازي شيشهها و درها و سقفهاي كاذب هزينه كرديم در حالي كه در بودجه دانشگاه دولتي، چنين هزينههايي ديده نشده چون دانشگاهها مثل جمعيت هلال احمر و صليب سرخ جهاني، نهادهاي بيطرف هستند و اصلا نبايد در جنگها هدف قرار بگيرند و خسارتي ببينند. در جنگ 40 روزه، از همان اولين ساعات آغاز جنگ تا پايان جنگ و قبل از آتشبس، 29 بار ضلع شمالي و كنار ساختمان دانشكده تربيتبدني مورد هجمه قرار گرفت و حالا به متخصصان موج انفجار تبديل شدهايم.» يك گروه جهادي شامل دانشجو، استاد دانشگاه، كاسب و پزشك و بازنشسته و خانمهاي خانهدار از سومين هفته فروردين به اين ساختمان آمدند تا به صورت داوطلبانه و رايگان در آواربرداري و پاكسازي كلاسهاي درس و جمعآوري و دور ريختن ضايعات ناشي از تخريب و پوشاندن قاب پنجرهها با ورقهاي بزرگ پلاستيك كمك كنند و فضا، براي تردد استادان و كاركنان امن باشد. رييس دانشكده تربيتبدني ميگويد كه ميزان خسارات به اين ساختمان به 20 ميليارد تومان رسيده و گزارش وضعيت هم با عكس و به صورت رسمي به وزارت علوم و همچنين به شهرداري منطقه 22 تحويل داده شده اما مسوولان ناحيه 2 شهرداري در جواب گفتهاند كه اولويت، با خانههاي مسكوني است و مراكز دولتي و آموزشي در اولويت بعدي خواهند بود.