به گزارش قدس آنلاین، در ابتدای این نشست احسان ناظم بکایی، نویسنده کتاب «اثیر»، درباره انگیزه نگارش این کتاب اظهار داشت: که سالها در پی کسب اجازه و الهام برای انجام کاری درباره امام علی (ع) بودم و چندین بار تلاش کردم تا بتوانم اثری در این زمینه خلق کنم.
وی با اشاره به خاطرهای گفت: در اسفند ۱۴۰۳ فرصتی مغتنم در مشهد و دیدار با استاد محمود مهدوی دامغانی پیدا کردم و این دیدار نقطه عطفی برای شروع نوشتن این کتاب بود.
نویسنده کتاب «اثیر» به اهمیت کتاب مقتل امام علی ابن ابی طالب اشاره کرد و گفت: این کتاب در اوایل قرن سوم هجری و در دوران امام جواد و امام هادی نگارش شده است و اولین مقتل درباره امام علی محسوب میشود؛ این کتاب حدود ۸۰ سال زودتر از تاریخ طبری و بیش از صد سال زودتر از نهجالبلاغه نوشته شده است.
بکایی گفت: این کتاب در دهه ۷۰ توسط یکی از انتشارات محلی در مشهد ترجمه شده بود اما مغفول مانده بود؛ من با اجازه استاد مهدوی نسخه ترجمه شده را ویرایش و بازنشر دادم.
وی همچنین توضیح داد: همزمان با ویرایش کتاب، از نوروز سال قبل مطالعه دقیقتری روی ساعات پایانی زندگی امام علی آغاز کرده و با توجه به علاقه قلبی و تجربیات قبلی خود در ساخت سریالهایی مانند «امام علی» و «سلمان فارسی»، منابع مختلف را مطالعه و از راهنمایی اساتید حوزه تاریخ بهرهمند شدم.
بکایی خاطرنشان کرد: در این مسیر، حدود ۵۰ داستانک و شخصیت تاریخی را بررسی و یادداشت کردم.
نویسنده «اثیر» تأکید کرد: شخصیتهای محوری در این اثر امام علی، امام حسن، امام حسین و حضرت عباس هستند و به دنبال معرفی شخصیتهای کمتر شناختهشده یا «خاکستری» بوده است که اطلاعات تاریخی کمتری درباره آنان وجود دارد.
وی افزود: برخی از این شخصیتها نصرانی بودهاند که این موضوع به افزودن عمق به روایت کمک کرده است.بکایی همچنین اشاره کرد: شخصیت امام علی در عراق بسیار شناخته شده است و به عنوان نمونه سالن تشریح بزرگترین بیمارستان نجف به نام اوست و دانشگاه کوفه هر ساله جایزهای به نام ایشان به بهترین پزشک نجف اهدا میکند. با این حال، این شخصیت در تاریخ کمتر در قالب داستان و روایتهای دراماتیک دیده شده است.
این نویسنده با بیان اینکه سفارش این اثر را به خود داده و با ایمان و باور قلبی آن را دنبال کرده است، افزود: در میانه کار حمایتهایی نیاز سوی کارشناسان مذهبی و تاریخی دریافت کردم.
وی تأکید کرد: این کتاب علاوه بر جنبه تاریخی، دارای فضاسازیهای دراماتیک و علمی است و بخشهایی از آن به جنبههای پزشکی و سمشناسی مربوط میشود که با استناد به مقالات و تحقیقات علمی تنظیم شدهاند. ناظم بکایی از طراحی جلد کتاب توسط محمدرضا محمدی تشکر کرد و گفت: روی لبه تیغ شمشیری که در جلد کتاب تصویر شده، نام افرادی که در تاریخ امام علی نقش منفی داشتهاند از جمله عایشه، طلحه، زبیر، عبدالله ابن زبیر، ابو موسی اشعری و دیگران ثبت شده است. این نماد اشاره به توطئه چندجانبه علیه امام علی در ۲۱ رمضان دارد که معاویه و دیگران در آن نقش داشتهاند.
ناظم بکایی گفت: در این اثر تلاش شده تا بخشی مغفول از تاریخ اسلام را به صورت مستند و دراماتیزه شده به تصویر کشیده و به نسلهای آینده منتقل کند. این کتاب تلفیقی است از تحقیق تاریخی، داستانپردازی و تحلیل علمی که میتواند به افزایش شناخت مخاطبان درباره امام علی و دوران آن زمان کمک کند.
در ادامه محمدحسین رجبی دوانی، کارشناس و استاد حوزه تاریخ، با تأکید بر جایگاه ویژه رهبر معظم انقلاب به عنوان بهترین مروج کتاب و کتابخوانی، این کتاب را اثری بدیع و نوآورانه دانست که به بررسی حوادث روزهای آخر عمر شریف امام علی (ع) میپردازد.
رجبی دوانی افزود: کتاب از زبان طبیبی روایت میشود که برای مداوای زخم سر مقدس امیرالمؤمنین (ع) که ناشی از ضربت ابن ملجم ملعون بود، حضور داشت و نقش شخصیتهای منفی و مخرب در تخریب وجهه و سیاستهای حضرت را به تصویر میکشد. این فرد با سیاستهای خائنانه خود در طول چهار سال خلافت امیرالمؤمنین (ع) در کوفه، مانع از تحقق سیاستهای الهی حضرت شد و حتی به نقش مستقیم در ضربت خوردن و شهادت امام علی (ع) اشاره دارد. «امیرالمؤمنین (ع) مرد جبهههای جنگ سخت بود و در آن عرصه هیچکس حریف ایشان نبود، اما در جنگ نرم اجازه ندادند اهداف عالیهاش به انجام برسد. اشعث بن قیس نمونهای از کسانی بود که با سوء استفاده از جایگاه اجتماعی خود، مانع تحقق اهداف حضرت شدند. ناظم بکایی با قلم خود، خیانتها و بلندپروازیهای اشعث بن قیس را به شکلی هنرمندانه در قالب داستان به تصویر کشیده است و این اثر میتواند به درک بهتر تاریخ و شخصیت امام علی (ع) کمک کند.
در ادامه این نشست حجتالاسلام والمسلمین محمدمهدی طباخیان، کارشناس حوزه مذهبی، با اشاره به اینکه مخاطبان بهطور عمومی با فضای تاریخی کوفه آشنایی ندارند، تاکید کرد: این کتاب توانسته است جامعه چندوجهی و متکثر کوفه را بهخوبی معرفی کند. کوفه جامعهای بود متشکل از نژادها و مذاهب مختلف، از جمله ایرانیان، عربهای حجازی و یمانی، مسیحیان و یهودیان، که در کنار دوستداران امیرالمؤمنین، مخالفان سرسختی نیز داشت. یکی از نکات جذاب کتاب، نمایش تقابل دو شخصیت کلیدی حجر بن علی و اشعث بن قیس است که هر دو در جایگاه ریاست قبیله قرار داشتند، اما پذیرش منصب توسط آنها متفاوت بود و این موضوع نشاندهنده پیچیدگی جامعه کوفه است. این اثر نشان میدهد نمیتوان صرفاً به مسئولیت یا جایگاه افراد اعتماد کرد، بلکه باید عملکرد و موازین را در نظر گرفت. این جامعه ظرفیت پرورش گروههایی مانند خوارج را داشته است.
وی تاکید کرد: کتاب به خوبی تنوع نژادی، مذهبی، ایدئولوژیک و سیاسی جامعه کوفه را به تصویر کشیده است و این تنوع موجب شده است که گاهی عملکرد مثبت و گاهی عملکرد ضعیفی در تاریخ کوفه رقم بخورد. این کتاب به مخاطب کمک میکند تا بدون نیاز به مطالعات تخصصی، این پیچیدگیها را درک کند. در ابتدا بیارتباط با ایشان بوده اما در پایان دیدگاهش تغییر میکند و این خود گواهی بر حقانیت امام علی (ع) است. حتی اگر خوانندهای مذهب متفاوتی داشته باشد، نمیتواند انکار کند که امیرالمؤمنین به عنوان جانشین پیامبر و شخصیتی مظلوم مطرح است. امبدوارم این کتاب آغازی برای تولید آثار بیشتر در زمینه زندگی و سیره امیرالمؤمنین باشد و بر ضرورت معرفی آثار فاخر برای آشنایی نوجوانان با این شخصیت بزرگ تأکید کرد. کمبود این نوع آثار در حوزه نوجوانان احساس میشود و این کتاب میتواند گامی مؤثر در رفع این نیاز باشد.