شناسهٔ خبر: 21526389 - سرویس اجتماعی
نسخه قابل چاپ منبع: فرهیختگان آنلاین | لینک خبر

گزارش «فرهیختگان» از یک سنت پسندیده

نـــــذر خون

یکی از این سنت‌های حسنه در ماه محرم مساله «نذر خون» است که براساس آن هرساله تعداد کثیری از عزاداران حضرت اباعبدا... الحسین علیه‌السلام در جهت یاری همنوعان نیازمند خود، به اهدای خون در مراکز مشخصی که توسط سازمان انتقال خون تعبیه شده است، می‌پردازند.

صاحب‌خبر -

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، هر ساله و در ایام ماه محرم شاهد وقوع و بروز برخی سنت‌ها و اقداماتی هستیم که تعدادی از آنها زاییده تاریخ و سنت‌های قدیمی هستند و برخی دیگر نیز به مرور زمان و براساس احتیاجات زمانه ایجاد شده‌اند. با توجه به این موضوع نمی‌توان هیچ یک از این اقدامات و سنن را به راحتی تایید یا رد کرد، پس می‌توان گفت هر اقدامی در جایگاه زمانی و محیطی خاصی می‌تواند بازخورد‌های مثبت یا منفی داشته باشد. اما در این بین هستند برخی اعمال و اقداماتی که در دایره فهم و تایید نسبی قرار ندارند و به وضوح و قاطعیت هم از طرف اجتماع و هم از طرف علما و کارشناسان صاحب‌نظر، رد یا تایید می‌شوند. یکی از مصادیقی که همواره در دین و در ایام عزاداری‌ها مذموم و مورد رد علما و بزرگان بوده، سنت قمه‌زنی است که هرساله و در دوره‌های مختلف به اشکال و انواع گوناگون جهت ایجاد وهن و اشاعه چهره‌ای خشن از دین طراحی و متاسفانه به صورت پنهان و آشکار در عزاداری‌ها به اجرا درمی‌آید. در جهت ورود عمیق‌تر به این موضوع و رسم ناصحیح ابتدا به سخنان برخی از بزرگان اشاره می‌کنیم.

علامه شهید مرتضی مطهری در این رابطه معتقد است: «در شرایط فعلی هیچ دلیل عقلی و نقلی بر پدیده قمه‌زنی نداریم و یکی از مصادیق بارز تحریف محسوب می‌شده و حداقل اینکه در زمان فعلی، باعث زیر سوال رفتن تشیع می‌شود. از برنامه‌هایی که هیچ ارتباطی با اهداف امام حسین(ع) ندارند، تیغ، قمه و قفل زدن است. قمه زدن هم همین‌طور است. این کار غلطی است که یک عده قمه‌ها را بگیرند؛ به سرهای خودشان بزنند و خون‌ها را بریزند که چه شود؟ کجای این حرکت، عزاداری است؟»

حضرت آیت‌ا... خامنه‌ای نیز بر این باورند که «قمه‌زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی‌شود و سابقه‌ای در عصر ائمه(ع) و زمان‌های بعد از آن ندارد و تاییدی هم به شکل خاص یا عام از معصومین(ع) در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب می‌شود، بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست و چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد؛ نذر واجد شرایط صحت و انعقاد نیست.» فارغ از بیانات علما و اندیشمندان در رد قمه‌زنی، این پدیده از جهات دیگری نیز مذموم و غیرقابل دفاع است.

بهداشتی قمه‌زنی از لحاظ بهداشتی می‌تواند سلامت فرد و جامعه را به مخاطره بیندازد. به اعتقاد کارشناسان و متخصصان بهداشتی، قمه‌زنی ممکن است از یک سو باعث خونریزی، عفونت‌های موضعی و قطع شدن برخی عروق و اعصاب فردی که قمه‌ می‌زند بشود و از سوی دیگر می‌تواند بیماری‌های عفونی خطرناکی مثل هپاتیت B را در جامعه گسترش بدهد.

روانی قمه‌زنی از منظر روانی نیز اثرات منفی بسیاری بر جامعه می‌گذارد و باعث برهم خوردن تعادل روانی خود فرد قمه‌زن و گروه‌های مختلفی از افراد جامعه می‌شود. برای مثال کودکان به‌عنوان گروهی آسیب‌پذیر با دیدن چنین صحنه‌های خشن و زننده‌ای دچار اختلالات روانی و عصبی می‌شوند و چون نمی‌توان آنها را قانع کرد، تصویری نامناسب در ذهنشان ایجاد می‌شود و در آینده با فهم این موضوع که چنین رفتاری نوعی کنش دینی بوده است، نسبت به دین و آموزه‌های آن بی‌میل می‌شوند.

اجتماعی به جرأت می‌توان گفت که طرد افراد از گرایش به آموزه‌های دینی بسیار بیشتر از جذب آنها توسط اعمالی همچون قمه‌زنی اتفاق می‌افتد، چراکه هیچ جامعه‌ای گرایش به خشونت و آسیب رساندن به افراد خود را در جهت دستیابی به اهداف متعالی نمی‌بیند و نگاهی سلبی به چنین رفتارهایی خواهد داشت. بنابراین هیچ حکمی در جهت استحباب و مجوز عمل به قمه‌زنی که با خشونت همراه است، وجود ندارد. از طرف دیگر دین اسلام که هم در روایات و احادیث رسیده از بزرگان آن و هم در آیات الهی قرآن کریم خبر از سهولت در دین و احکام دینی می‌دهد، چگونه می‌تواند مجوز چنین رفتار‌ها و اقدامات وهن‌انگیزی را صادر کند؟حال وقتی از چنین بدعت‌های به دور از عقل و منطق فاصله می‌گیریم، وجود برخی سنت‌ها و اقداماتی که ساخته اذهان شیفته اهل بیت علیه‌السلام است، تصویری زیبا و دلنشین از عزاداری‌ها و به‌طور کلی تصویری زیبا از دین ارائه می‌کند که تبلیغ و ترویج آن علاوه‌بر ثواب بسیار، جامعه را در جهت بسط فرهنگ‌ها و ارزش‌های اسلامی به نقطه تعالی رهنمون می‌سازد.

یکی از این سنت‌ها مساله «نذر خون» است که براساس آن هرساله تعداد کثیری از عزاداران حضرت اباعبدا... الحسین علیه‌السلام در جهت یاری همنوعان نیازمند خود، به اهدای خون در مراکز مشخصی که توسط سازمان انتقال خون تعبیه شده است، می‌پردازند. این جنس حرکت‌های خداپسندانه که نه‌تنها چهره‌ای خشن از دین و آموزه‌های دینی ارائه نمی‌کند، بلکه چهره‌ای رحمانی و نوع‌دوستانه را نشان می‌دهد، می‌تواند اثرات مثبتی را برای مدت‌ها در جامعه ماندگار کند.

 

* نویسنده : ابوالقاسم رحمانی خبرنگار گروه اجتماعی

نظر شما